CFD Yangın ve Duman Analizi Ne Zaman Gereklidir?

Yazar: Fikret KIR – FK SOLUTION Fire Engineering & Consultancy

İçerik türü: Teknik Bilgi Merkezi Makalesi

CFD yangın güvenliği sektöründe dikkat çekici görseller ürettiği için bazen gereğinden fazla, bazen de yanlış amaçla kullanılabilir. Oysa doğru yaklaşım 'CFD yapalım mı?' sorusundan önce 'Hangi mühendislik sorusuna cevap arıyoruz?' sorusunu sormaktır.

CFD'nin Cevaplayabileceği Sorular

• Duman belirli kaçış yoluna ne zaman ulaşır?
• Atriumda duman tabakası hangi yükseklikte oluşur?
• Duman egzoz sistemi hedeflenen şartları koruyabilir mi?
• Make-up air akışı duman tabakasını bozuyor mu?
• Jet fan düzeni dumanı istenen yönde taşıyor mu?
• Yangın perdesi veya duman perdesi konumu sonucu nasıl değiştiriyor?
• BESS/teknik hacimde gaz veya duman hangi bölgelerde birikiyor?

CFD'nin Genellikle Faydalı Olduğu Projeler

• Atriumlar
• Büyük hacimli spor ve etkinlik yapıları
• Kapalı otoparklar
• Tünel benzeri hacimler
• Endüstriyel yapılar
• Kompleks duman kontrol sistemleri
• Standart çözümün doğrudan uygulanamadığı performansa dayalı tasarımlar

CFD'nin Gereksiz Olabileceği Durumlar

Basit bir yapı, açık mevzuat kriterleri ve standart bir duman kontrol çözümü ile güvenli biçimde çözülebiliyorsa CFD ek değer yaratmayabilir. Modelin yapılabilmesi, yapılması gerektiği anlamına gelmez.

Kabul Kriterleri Modelden Önce Belirlenmelidir

Görüş mesafesi, sıcaklık, duman tabakası yüksekliği veya gaz konsantrasyonu gibi hangi büyüklüklerin izleneceği ve hangi eşiklerin kabul edilebilir sayılacağı model kurulmadan önce belirlenmelidir. Sonuçlara bakıp sonradan kriter seçmek mühendislik açısından zayıf bir yaklaşımdır.

ASET ve RSET

Tahliye odaklı analizlerde ASET, ortam koşullarının kabul sınırını aşmasına kadar geçen kullanılabilir süreyi; RSET ise insanların güvenli yere ulaşması için gereken süreyi ifade eder. CFD çoğunlukla ASET tarafındaki duman, sıcaklık ve görüş koşullarını hesaplar; RSET ayrı bir tahliye değerlendirmesidir.

Model Kalitesini Belirleyen Unsurlar

• Yangın büyüklüğü ve büyüme eğrisi
• Geometri doğruluğu
• Mesh çözünürlüğü
• Havalandırma sınır koşulları
• Açık/kapalı kapı senaryoları
• Malzeme termal özellikleri
• Sprinkler etkisinin nasıl temsil edildiği
• Dış rüzgar koşulları gereken modeller
• Duyarlılık analizi

Sık Sorulan Sorular

CFD sonucu kesin gerçek yangını gösterir mi?

Hayır. Model tanımlanan senaryo ve varsayımların sayısal sonucudur; belirsizlik ve sınırlamalar raporda açıklanmalıdır.

CFD resmi mevzuatın yerine geçebilir mi?

Hayır. Performans temelli çözüm ilgili mevzuat ve yetkili idare çerçevesinde değerlendirilir.

CFD için tahliye modeli şart mı?

Sorunun niteliğine bağlıdır. Can güvenliği değerlendirmesinde ASET/RSET karşılaştırması gerekiyorsa tahliye süresi ayrıca analiz edilmelidir.